Nieuwsbrieven‎ > ‎

Nieuwsbrief 07 - 2006

ISPS Netwerk Nederland-Vlaanderen


Nieuwsbrief no. 7, november 2006

ISPS-Netwerk-Mini-symposium op 22 maart 2006 geslaagd


Op 22 maart 2006 hield ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen een mini-symposium "Holding bij psychotische patiënten vanuit verschillende therapeutische richtingen bezien" in De Rode Vaas, conferentiecentrum van de BAVO-RNO-groep in Capelle aan de IJssel. Ludi van Bouwel, psychiater en psychoanalyticus werkzaam in Kortenberg, gaf een inleidende beschouwing over het begrip holding, zoals dat door vooral Winnicott geïntroduceerd is.

Aansluitend besprak Jan Cambien, eveneens psychiater-psychoanalyticus, holding aan de hand van een casus van een behandeling van een patiënt.

Jos de Backer, muziektherapeut uit Kortenberg, maakte ondersteund door videobeelden van een muziektherapeutische behandeling van een psychotische patiënt duidelijk, wat muziektherapie voor hem inhoudt. Daarbij plaatste hij de ontwikkeling van de relatie tussen patiënt en muziektherapeut centraal, en niet zozeer de beleving van het bezig zijn met de muziek op zich. Daardoor kan men muziektherapie, uitgevoerd op deze manier, beschouwen als een vorm van psychotherapie.

Jurgen Schneider, psychiater van Centrum Maliebaan uit Utrecht legde de door hem ontwikkelde dialogisch-systemische therapie uit, een manier, waarop hij psychotische patiënten behandelt met behulp van het gezin. Daarbij speelt de vraag een belangrijke rol, wat de hechtingsperiode van het kind precies onveilig maakt. In deze behandeling wordt geprobeerd de patiënt met zijn eigen historie te plaatsen binnen de historie van het gezin. De beleving van de patiënt wordt hierdoor geplaatst tegen zijn eigen achtergrond in het kader van die van het hele gezin en zelfs de familie in bredere zin. Hierdoor wordt niet alleen de betekenis van de gezins- en familiebanden in de actualiteit bevestigd, maar wordt ook gewerkt aan verdiepte betekenisverlening aan de afkomst die de patiënt samen met de andere gezins- en familieleden deelt. Daardoor komen veel zaken in het leven, waaronder klachten en problemen in een nieuw daglicht te staan en kan de familieband een nieuwe betekenis krijgen.

Tenslotte vertelde Lars Brok, inmiddels gepensioneerd psychiater, voorheen werkzaam in Heiloo over zijn langdurige ervaring met de groepsbehandeling van paranoïde patiënten. Helaas maakte tijdgebrek het hem onmogelijk zijn verhaal helemaal af te maken. Dat was jammer, want zijn benadering is de afgelopen decennia in onbruik geraakt, terwijl hij veel aspecten van psychotherapeutische behandeling van psychosen aan de orde bracht en uit de ook hier gebruikte videobeelden bleek, dat niet alleen de behandelaar, maar ook zijn patiënten enthousiast over de behandeling waren.

Zo werd een gevarieerd spectrum van behandelvormen belicht waarin telkens de bij de behandeling van psychotische patiënten zo bijzonder belangrijke holding getoond werd: een zorgvuldig gestructureerd contact met een therapeut, gezin en familie, of medepatiënten, waarin de chaotische, geïsoleerde en betekenisarme psychotische beleving een plaats krijgt in het leven van de patiënt en een nieuwe, sociale betekenis krijgt.

De bijeenkomst werd bijgewoond door ongeveer 50 psychiaters, psychotherapeuten en SPV-en. Uit de 20 ingevulde evaluatieformulieren kon opgemaakt worden, dat de middag goed ontvangen was. De respondenten gaven op een schaal waarop 1 stond voor slecht en 5 voor heel goed de inhoud van de dag een gemiddelde waardering van 4,00 en de organisatie van 4,25. De waardering voor de inhoud van de lezingen liep uiteen van 3,60 tot 4,25. De keuze voor Capelle aan de IJssel als de plaats van handeling werd vanwege de gunstige ligging tussen België en Nederland als goed beoordeeld. Opvallende waardering was er ook voor de catering.

Algemene ledenvergadering op 22 maart 2006


In de pauze van het minisymposium werd de algemene ledenvergadering van ISPS-Netwerk Nederland Vlaanderen gehouden. Naast het jaarverslag van het bestuur en de financiën werd afscheid genomen van Dion van Werde als bestuurlid van ons Netwerk. Tenslotte is gesproken over het weer tot leven brengen van het Platform voor psychotherapie bij psychosen als een door ISPS gedragen open werkgroep voor mensen, die zich met dit onderwerp bezig houden en daar graag in min of meer gestructureerd verband samen met anderen mee bezig willen zijn. De bijeenkomsten zouden dan geaccrediteerd kunnen worden voor de verplichte bij- en nascholing van de verschillende beroepsgroepen. In de bespreking kristalliseerden de ideeën niet verder uit. Vooralsnog staan onduidelijkheid over voldoende belangstelling hiervoor en praktische problemen realisering in de weg.

15e ISPS in juni 2006 in Madrid

In juni j.l. en precies vijftig jaar na het eerste International Symposium for the Psycholgical,treatments for the Schizophrenias and other psychoses in Lausanne, was dit al weer de 15e editie. Ongeveer 1250 deelnemers gaven acte de presence, onder wie velen een lezing of workshop gaven of een poster presenteerden. In vrije, tolerante, en inspirerende atmosfeer werden uiteenlopende en soms nogal conflicterende ervaringen, onderzoeken en zienswijzen op de behandeling van mensen met een psychose bediscussieerd. Opnieuw viel daarbij de breedte en rijkdom van het programma op.

Ook uit Nederland en België was er een aanzienlijke inbreng in het programma. Jim van Os hield een plenaire lezing over de toekomst van het begrip schizofrenie tegen de achtergrond van de discussie binnen ISPS deze term uit de naam van de Society te laten vallen. Daarnaast leverde hij bijdragen over psychosociale oorzaken van psychosen, zoals verstedelijking, discriminatie en trauma. Marius Romme (Making sense of voices) en Jack Jenner (HIT, an integrative treatment of vocal hallucinations. The program and its cost-effectiveness) hielden ieder een Special Workshop van 4 uur over hun aanpak van stemmenhoorders. Dirk Corstens presenteerde een behandelprogramma voor stemmenhoorders in de sociale psychiatrie. Margreet de Pater hield een voordracht "Emerging from the shadow" over haar ervaringen met een multi-familygroep van Marokkaanse gezinnen van psychotische patienten. Dion van Werde organiseerde met Gary Prouty, Ann Silver en Elisabeth Sommerbeck het symposium "Introduction to the pre-therapy and the pre-expressive self". Daarin gaf hijzelf de lezing "Gary Prouty's pre-therapy translated into a contact-milieu in psychiatric care". Jos de Kroon hield maar liefst drie lezingen, een over gevoelens van leegte bij psychotische patiënten, een over een casus, gericht op deze gevoelens en een over overdracht in de behandeling. Daarnaast gaf hij een symposium over trauma en vroege psychose. Dirk de Wachter beperkte zich tot een lezing over de denkbeelden van Levinas met betrekking tot de existentiële rehabilitatie van psychotische patiënten. Dirk Corstens las bij afwezigheid van de auteur de lezing voor van Wilma Boevink "From being a disorder to dealing with life: an experiential exploration of the association between trauma and psychosis" over haar eigen ervaringen als ex-patiënt. Van haar stond ook nog op het programma een lezing over haar onderzoek naar TREE. TREE is een programma voor "recovery, empowerment en experiential knowledge" van mensen met een ernstige psychiatrische stoornis, waarin zij elkaar steunen. Ludi van Bouwel presenteerde samen met Jos Peuskens een poster "The appearance of a dream as a sign of recovery", waarin medicamenteuze en psychotherapeutische behandeling op geavanceerde manier geïntegreerd werden. Jan Leijten gaf samen met Ann Silver een workshop over de ervaringen met de acties tegen de recente bezuiniging op de psychotherapie in Nederland met het oog op het bevorderen van psychotherapie voor psychotici. De abstracts van het congres kunt u vinden in een supplement van Acta Psychiatrica Scandinavica (no. 431, vol. 114, 2006).

Belangrijk onderdeel op het congres was de viering van het 50-jarig bestaan van ISPS. Voor deze gelegenheid waren alle ere-leden uitgenodigd, van wie de meesten aanwezig waren. Allen hielden al was het maar kort een terugblik op 50 jaar ISPS. Bij deze gelegenheid werd door de congres-organisatie een fraai verzorgd boek uitgegeven "Fifty years of humanistic treatment of psychoses" over de geschiedenis van ISPS.

Met het groeiende corpus aan wetenschappelijk onderzoek ontwikkelt ISPS zich als beweging voor de bevordering van psychotherapie bij psychosen steeds verder. Er is sprake van groei in een zich gestaag uitbreidend aantal landen over de hele wereld, en van het aantal leden - momenteel 1.500. Er zijn vergevorderde plannen voor het lanceren van een wetenschappelijk tijdschrift op dit gebied.

Het zelfbewustzijn en optimisme van de aanhangers van psychotherapie bij psychosen bleek niet alleen in de zich al aftekenende consensus voor het uitbannen van de term schizofrenie, maar ook uit de terugkerende verhalen van behandelingen die tot genezing geleid hebben. Het gebruik van de term genezing met betrekking tot psychotische stoornissen verdient een omzichtig gebruik - wat wordt hier precies onder verstaan en wat betekenen genezing en gezondheid in het algemeen. Maar niettemin is duidelijk, dat ISPS negen jaar na de oprichting van de Society een vitale en krachtige organisatie is.

Via persoonlijke verslagen van de uiteenlopende onderdelen van het programma die de verschillende deelnemers hebben bijgewoond, geven we u een meer gedetailleerde indruk van het gebodene. U vindt ze in de bijlagen. De overlap van enkele onderdelen geeft u een indruk hoe verschillend of eensluidend tegen zaken werd aangekeken. Mogelijk zal ook het Maandblad Geestelijke Volksgezondheid een verslag van dit congres publiceren.

Jim van Os co-voorzitter werkgroep DSM-V voor psychotische stoornissen

Jim van Os, hoogleraar psychiatrie aan de RU Maastricht en epidemioloog, is benoemd tot co-voorzitter van de werkgroep die de DSM-V voorbereidt voor wat betreft de psychotische stoornissen. In recente artikelen in het maandblad Psy van juni j.l. en De Psychiater legde hij uit, dat zich een meerderheid aftekent voor het introduceren van het begrip remissie in de DSM als ook voor het gebruik van een dimensionele classificatie van psychotische symptomen. Beide veranderingen zullen bevorderen, dat psychotherapie bij de behandeling van psychosen een vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt.

Leerstoel voor cognitieve therapie bij psychosen

Onlangs is de psycholoog en cognitief gedragstherapeut Mark van der Gaag benoemd tot hoogleraar in de cognitieve therapie bij psychosen. Het betreft een leerstoel die is ingesteld in samenwerking tussen de Vrije Universiteit Amsterdam en Ypsilon, de vereniging voor familieleden van mensen met een psychose in Nederland.

Agenda

Op 31 mei en 1 juni 2007 organiseert de opleiding Familietherapie van Leuven een studiebijeenkomst met Jaakko Seikkula in Universitair Centrum Sint Jozef te Kortenberg. Seikkula is een Finse systeemtherapeut die werkt in de narratieve richting, en die tevens voorzitter is van ISPS Finland. Hij spreekt de eerste dag over zijn "open dialoog"-benadering, de tweede dag specifiek over psychose. Voor nadere gegevens kunt u contact opnemen met Dirk de Wachter (dirk.de.wachter@uc-kortenberg.be).

Van het bestuur


Met het oog op het toenemende gebruik van e-mail binnen allerlei verenigingen en de beperkte secretariële ondersteuning van ons Netwerk, heeft het bestuur in overleg met de leden besloten de Nieuwsbrief voortaan via het internet te versturen.

Bijgaand vindt u de nota voor de contributie over 2006. Het bestuur is zich er van bewust, dat dit voor sommigen nogal laat in het jaar is. Volgend jaar zult u de rekening in de eerste helft van het jaar ontvangen. Het bestuur verzoekt u vriendelijk uw contributie binnen 30 dagen te betalen.

Uit de inhoud van deze Nieuwsbrief kunt u opmaken, dat de invloed van de beweging voor een psychotherapeutische benadering bij de behandeling van psychosen aan kracht en invloed wint. ISPS speelt daarbij wereldwijd een belangrijke rol. ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen biedt een forum aan al diegene, die zich in de lage landen met deze aanpak bezig houden. Het bestuur ziet in de huidige ontwikkelingen niet alleen een bevestiging van het belang van het bestaan van het Netwerk, maar vooral een impuls naar de toekomst. Het hoopt, dat u daaraan als lid een actieve bijdrage zult leveren. In de eerste week van januari 2007 zal het bestuur zich een dag lang beraden over de koers van ISPS in de lage landen en de toekomstige activiteiten. In de volgende Nieuwsbrief zult u hierover nader geïnformeerd worden.

Tenslotte wenst het bestuur u goede feestdagen en het beste voor het nieuwe jaar toe.