Nieuwsbrieven‎ > ‎

Nieuwsbrief 06 - 2005

ISPS Netwerk Nederland-Vlaanderen


Nieuwsbrief no. 6, december 2005

ISPS-Netwerk-Mini-symposium op 22 maart 2006


Op 22 maart 2006 houdt ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen een mini-symposium "Holding bij psychotische patiënten vanuit verschillende therapeutische richtingen bezien". Wat houdt dit begrip in voor mensen met een psychotische stoornis? Welke therapeutische interventies bevorderen ‘holding’? Zijn zij in het verleden een bepaalde ‘holding’ tekort gekomen? Woorden die in de verschillende scholen gebruikt worden, zoals ‘verankering’, ‘wet van de vader’, of ‘structuur’ hebben die betrekking op het zelfde fenomeen? Zo nee hoe verhouden ze zich tot elkaar?

De sprekers:

Jan Cambien, psychiater en psychoanalyticus. Werkt in het Centrum voor Geestelijke Gezondheidzorg ANDANTE te Antwerpen en in private praktijk. Hij is zowel door het Lacaniaanse als door het Kleiniaanse denken beinvloed en heeft bijzondere belangstelling voor de mogelijkheden van ambulante behandeling van de ernstiger stoornissen. Hij zal spreken over "holding" of "containing".

Jürgen Schneider, psychiater en gezinstherapeut, werkte tot voor kort in de systeemkliniek Roosenburg van GGZ Altrecht, momenteel in deeltijd op een kliniek voor verslaafden van Altrecht. Hij werkte met chronische patienten, die elders niet behandeld konden worden en met hun families. Voor hen ontwikkelde hij een therapievorm die hij dialogisch-systemische therapie noemt. De titel van zijn voordracht is "Wat precies maakt de hechtingsperiode van het jonge kind onveilig?". Hij zal daarin aandacht besteden aan de vraag hoe die onveiligheid doorwerkt in het leven als volwassenen en hoe die vervolgens tot psychiatrische, psychosomatische en verslavingsproblematiek kan leiden. De dialogisch-systemische therapie heeft sinds 1995 een groot aantal antwoorden op deze vragen opgeleverd.

Dr. Jos De Backer PhD, is diensthoofd muziektherapie van het Universitair Centrum St.-Jozef, Kortenberg en hoofddocent muziektherapie aan de Hogeschool voor Wetenschap & Kunst, campus Leuven. Na muziekpedagogische studies aan de Hogeschool voor Wetenschap & kunst te Leuven studeerde Jos De Backer muziektherapie aan de Hochschule für Musik und Darstellende Kunst te Wenen en promoveerde op een proefschrift “Music and Psychosis” aan de Universiteit van Aalborg, Denemarken. Hij zal spreken over psychose en muziek.

Lars Brok, psychiater en systeemtherapeut, begeleidt groepsgewijs een aantal patienten met een paranoide psychose, die vroeger vaak werden opgenomen. Patienten leren in de groep een verband te leggen tussen hun psychotische ervaringen en hun levensgeschiedenis. Het aantal opnamedagen is sinds hun deelname aan de groep gedaald.

Het Mini-symposium zal worden gehouden op 22 maart 2006 van 16.00 uur tot 21.00 uur in De Rode Vaas van de GGZ BAVO op het terrein van de vestiging Capelle aan de IJssel. Het wordt om 15.00 uur voorafgegaan door de Algemene ledenvergadeing van ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen. Accreditatie in Nederland zal worden aangevraagd. In de pauze zal een oosterse maaltijd worden geserveerd. ISPS-leden en medewerkers van GGZ BAVO betalen 15 euro, overige deelnemers 50 euro. De kosten zijn inclusief maaltijd en drankjes.


U schrijft zich in bij Mw. Cathérine Jacobs, UC Sint-Jozef, Leuvensesteenweg, 517, 3070 Kortenberg, Belgie, of door het sturen van een e-mail aan mdepater@planet.nl . In verband met de reserevring van uw maaltijd dient uw inschrijving ontvangen te zijn voor 1 maart 2006.

U kunt de kosten overmaken onder vermelding van "ISPS-minisyposium 22 maart" op de rekening van ISPS-Netwerk in uw land van herkomst:
  • voor Nederland rekening 9388328 t.n.v. ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen, Buitenwatersloot 120, 2613 SV Delft,
  • Voor Vlaanderen rekening 733 0089692 94 t.n.v. ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen.

ISPS-Netwerk Minisymposium op 15 juni 2005


Op 15 juni hield ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen het mini- symposium "Trauma en psychose in epidemiologie en psychotherapie". Aanleiding was de komst van John Read naar Europa. Read is psycholoog en onderzoeker, verbonden aan de Universiteit van Auckland, Nieuw Zeeland. Hij heeft langdurige ervaring als behandelaar van mensen met een psychotische stoornis. De laatste tien jaar is hij hoofdzakelijk actief als onderzoeker en betrokken bij de opleiding van behandelaars. Sinds enkele jaren maakt hij deel uit van het bestuur van ISPS. Hij heeft vooral werk gedaan op het gebied van trauma en psychose en heeft epidemiologische onderzoeksresultaten gepresenteerd op ISPS-Melbourne in 2003 in het kader van een plenaire ochtend, die in zijn geheel gewijd was aan dit thema. Uit zijn onderzoek blijkt, dat er een significante correlatie bestaat tussen een trauma in de levensgeschiedenis en positieve psychotische symptomen.

Zijn lezing was een gloedvol betoog over het verband tussen leefomstandigheden en psychotische stoornissen. Hij refereerde aan onderzoek, dat in vele landen over de hele wereld gedaan is onder de gewone bevolking, waaruit blijkt dat gewone mensen psychotische problemen toeschrijven aan "bad things in life". Hij onderstreepte het belang van het onderkennen van die relatie in plaats van het toeschrijven van deze stoornissen aan afwijkingen of ziekten van de hersenen. Deze stelling heeft hij eerder in vele aspecten en overtuigend verdedigd in het boek Models of Madness, dat hij samen met Richard Bentall en wijlen Loren Mosher redigeerde. In zijn lezing haalde hij drie aspecten naar voren. In de eerste plaats noemde hij de relatie met armoede. Verder wees hij op emotionele problemen binnen gezinnen als oorzaak. En tenslotte belichtte hij sexueel misbruik als oorzaak. Voor wat betreft behandeling van psychotische problemen pleitte hij krachtig voor het bieden van een therapeutische relatie aan psychotische patienten om over hun ervaringen te praten. Hij wees ook op het in verhouding daarbij beperkte belang van medicatie en op de nadelen van het gebruik daarvan. Tenslotte noemde hij het van groot belang, dat elke behandelaar bij iedere patient actief vraagt naar het voorkomen van traumatische ervaringen op seksueel gebied. Uit onderzoek is gebleken, dat slachtoffers van seksueel misbruik pas zestien jaar na het misbruik naar buiten komen met hun verhaal. Veel behandelaars schrikken hiervoor terug uit angst daarmee allerlei gevoelens op te roepen, die vervolgens moeilijk hanteerbaar zijn. Het belang dit toch te doen ligt er naar zijn overtuiging in, dat de behandelaar zo aan de patient duidelijk maakt, dat dit onderwerp voor hem of haar bespreekbaar is. In Auckland organiseert Read voor alle aspirant behandelaars dan ook een cursus, die speciaal gericht is op het aanleren van vaardigheden voor het voeren van dit onderdeel van het gesprek met de patient.

Hij presenteerde zijn verhaal op een zeer betrokken en humoristisch-uitdagende, maar ook overtuigende manier, waaruit duidelijk wordt, dat hij op de barricaden staat voor zijn zaak. Hij schuwt de discussie en wetenschappelijk strijd bepaald niet, maar doet dat op basis van een grote kennis van de wetenschappelijke bevindingen, waaruit hij een omvattend en sluitend betoog houdt. Het was dan ook jammer, dat Don Linszen, hoofd van de adolescentenkliniek van het AMC in Amsterdam, die eerder een pleidooi had gehouden voor langdurige anti-psychotische medicatie in relatief hoge dosis bij psychotische stoornissen, als discussant verstek liet gaan. Velen hadden uitgezien naar het debat tussen hem en Read. Dat Marius Romme als tweede discussant en Read elkaar voornamelijk aanvulden was op basis van Marius' lezing op de Tweede ISPS-Netwerkconferentie in Kortenberg niet verwonderlijk. Het leverde wel een interessante gedachtenwisseling op. Voor hen die deze lezing gemist hebben: op ISPS 2006 in Madrid zal Read samen met Jim van Os en Colin Ross een workshop geven over de sociale factoren bij het ontstaan van psychosen.

Trauma en psychose sterk in de belangstelling


John Read heeft tijdens zijn bezoek aan Europa veel lezingen gegeven over trauma en psychose, zoals in Zweden en Parijs. Voor zijn komst naar Nederland had hij gesproken op een eerste conferentie, die volledig gewijd was aan dit onderwerp in Glasgow. Daarvoor was zoveel belangstelling, dat de organisatoren niet alle aanmeldingen konden toewijzen.

Aanleiding voor zijn komst naar Nederland was een Invitational Conference van de vakgroep Psychiatrie van de universiteit van Maastricht en het Trimbosinstituut in Utrecht over trauma en psychose. De bedoeling was, dat deze ideeen zou opleveren voor verder onderzoek en voor richtlijnen voor behandeling in Nederland. Jim van Os hield een presentatie van zijn onderzoek naar de relatie tussen diverse sociale omstandigheden en psychotische verschijnselen. Ook hij weet zijn resultaten en de conclusies, waartoe die leiden, zowel heel helder als overtuigend naar voren te brengen. Naast John Read en Jim van Os sprak Wilma Boevink, medewerkster van het Trimbosinstituut. Zij hield een indrukwekkend relaas van haar eigen psychotische ervaringen en contact met de psychiatrie. Verschillende aanwezige (ex-) zorggebruikers vielen haar bij in haar pleidooi om voor mensen met psychotische stoornissen de mogelijkheid te scheppen psychotherapie te krijgen. Professor B. Gersons, hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam en deskundige op het gebied van de post-traumatische stress-stoornis vond, dat degenen die zich met trauma en zij die zich met psychose bezig houden als het ware vanaf twee kanten van de berg boren aan een tunnel en elkaar nog moeten vinden. John Read liet weten de andere kant al gevonden te hebben en pleitte voor een nieuwe diagnostische categorie: de traumatische psychose.

Tenslotte heeft Read zijn lezing nog een keer gehouden: voor de vakgroep Psychiatrie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht van professor R. Kahn. Hoewel - of misschien juist omdat - deze vakgroep zich vooral bezig houdt met hersenonderzoek bij psychosen ontstond ook hier na de lezing een geanimeerde en boeiende discussie.

John Read heeft tijdens zijn verblijf in Nederland ook interviews gegeven, onder andere aan De Psychiater, blad van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. In een apart kader bij het interview werd aandacht besteed aan ons Netwerk. Het verhaal van Read verscheen samen met een interview over hetzelfde onderwerp met Jim van Os, die daarin vast stelde, dat er voor de betrokken groep nog te weinig mogelijkheden voor psychotherapie zijn. Ook Psy, blad van GGZ-Nederland, publiceerde een interview met Read. Beide publicaties leverden een aantal belangstellende reacties op. Tenslotte verscheen op 22 november een interview met John Read in De Telegraaf, dat afgenomen was tijdens zijn verblijf in juni. In een apart kader werden organisaties genoemd ten behoeve van de zorg voor psychotische patienten, waaronder ISPS en ons Netwerk.

John Read heeft in samenwerking met o.a. Jim van Os en Colin Ross het november-nummer van Acta Psychiatrica Scandinavica geredigeerd, waarin aan trauma en psychose veel aandacht wordt besteed. Op 22 oktober j.l. publiceerde The Guardian daarover een stuk. Read liet weten, dat deze editie over de hele wereld veel aandacht bij de media heeft gewekt. (Voor hen die belangstelling hebben voor dit onderwerp: binnenkort verschijnt onder redactie van Larkin en Morrison bij uitgeverij Brunner-Routledge "Understanding Trauma and Psychosis: New Horizons for Theory and Therapy". Daarin is opgenomen "Trauma and Hearing Voices" van Marius Romme en Sandra Escher.

ISPS Madrid 2006

U wordt van harte uitgenodigd deel te nemen aan ISPS 2006, het driejarig internationale Symposium van ISPS, dat volgend jaar in Madrid wordt gehouden. Sinds de oprichting van ISPS heeft de beweging voor psychotherapie bij psychosen zich onmiskenbaar krachtig ontwikkeld. Als ISPS daar al niet een belangrijke rol bij heeftgespeeld, is deze ontwikkeling in ieder geval merkbaar geweest op ISPS 2003 in Melbourne en er is goede reden te verwachten, dat die zich in Madrid zal blijken te hebben voortgezet. De symposia bieden een steeds breder wordend aanbod op het gebied van research, praktijkervaringen, onderwijs en implementatie uit vele scholen en landen en in vele settings. De ervaring leert, dat deelnemen aan ISPS Madrid een unieke mogelijkheid biedt de vooruitgang op dit gebied te zien en mee te maken. Dat geldt niet alleen ISPS in het algemeen, maar ook onze lage landen: een aanzienlijk aantal bijdragen zal door vertegenwoordigers van onze regio geleverd worden, Zie voor nadere informatie over het deel van het programma dat al bekend is www.ISPSMadrid2006.com. Er zal een bijeenkomst gehouden worden, speciaal voor deelnemers uit de lage landen, met de bedoeling elkaar (weer) te ontmoeten en eventueel nader kennis te maken met ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen. Voor deelname aan dit Symposium ontvangen althans leden van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie accreditatiepunten - een punt per uur met een maximum van twintig - volgens de richtlijnen van de NVvP.

ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen op het internet
Sinds kort heeft ons Netwerk een eigen URL op de website van ISPS: www.ISPS.org/be-ne-lu.

Van het bestuur


In september is Dion van Werde teruggetreden als bestuurslid van ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen. Vrijwel vanaf het begin in 2002 heeft hij deel uit gemaakt van het bestuur. Daarin nam hij een unieke positie in: hij was niet alleen de enige vertegenwoordiger van de client-centered psychotherapie, maar - misschien nog belangrijker - ook de enige psycholoog. Een herschikking van zijn prioriteiten maakte het hem noodzakelijk zijn activiteiten in het bestuur te beeindigen. Daarbij speelt een belangrijke rol, dat hij voor Europa de coordinator van het netwerk van Prouty is, de grondlegger van de pre-therapie,. Het bestuur zal zijn enthousiaste en practische inbreng missen. Gelukkig zal hij ook als lid van ons Netwerk de zaak van de psychotherapie bij psychosen blijven ondersteunen.

Omdat het nuttig kan zijn in omstandigheden via een zo kort mogelijke lijn met u te communiceren, nodigt het bestuur u uit te laten weten of u dit via e-mail wenst. Hiervan zal met terughoudendheid gebruik worden gemaakt. Als u dit wenst, kunt u uw e-mailadres doorgeven aan catherine.jacobs@uc-kortenberg.be met een cc naar mdepater@planet.nl

Op het mini-symposium op 22 maart zal van 15.00 tot 16.00 uur een Algemene ledenvergadering gehouden worden, met een verslag van het bestuur, financieel verslag, verkiezing van een nieuw bestuurslid. Kandidaten voor het bestuur kunnen zich tot voor de aanvang van de vergadering, maar bij voorkeur tot veertien dagen melden bij het bestuur. Daarnaast heeft het bestuur behoefte aan een gedachtenwisseling met de leden over de behoefte die onder hen leeft ten aanzien van activiteiten van de vereniging.

In het kort is het bestuur van mening, dat ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen er sinds de oprichting in 2002 in is geslaagd een redelijke mate van bekendheid onder professionals te verwerven en een zekere plaats in het veld van psychiatrie en psychotherapie. Ook kan vastgesteld worden, dat de belangstelling voor psychotherapie bij psychosen, aan het toenemen is. Veel professionals van verschillende discipline vinden, dat ze patienten meer zouden moeten bieden dan uitsluitend behandeling met crisisinterventie gericht op stabilisatie, medicatie, "psychoeducatie" en begeleiding. Ons Netwerk wil een forum bieden voor hen, die zich gericht op dit terrein wil ontwikkelen en/of aan de bevordering van psychotherapie bij psychosen bij te dragen. In principe zal het bestuur alle activiteiten op dit brede gebied ondersteunen. Maar om zoveel mogelijk effect te sorteren is het van belang, dat het bestuur inspeelt op de behoeften, die er onder de leden leven. Hierover heeft het bestuur verschillende keren van gedachten gewisseld. Uit ervaringen van het verleden zijn met name twee ideeen naar voren gekomen.

In de eerste plaats meent het bestuur voort te moeten gaan met het organiseren van avondsymposia (die overigens ook een middag of deel daarvan zouden kunnen beslaan), voor leden uit zowel Belgie, Nederland als Luxemburg, bij voorkeur rond een bepaald thema. Als zich opnieuw de mogelijkheid voordoet, daarop een internationaal bekende deskundige te laten spreken, zoals dit jaar John Read, dan zal een dergelijk symposium georganiseerd worden. Plaats van handeling kan dan naar gelang de situatie Belgie of Nederland zijn.

Een tweede initiatief zou kunnen zijn het laten herleven van het Platform voor Psychotherapie bij Psychosen, zoals dat tussen 1997 en 2002 in Nederland twee tot vier keer per jaar gehouden is. Uit een vast bestand van belangstellenden, die wisselend aanwezig waren, kristalliseerde zich een kern van mensen uit, die min of meer regelmatig aanwezig waren om een of twee inleiders op een avond te horen spreken over een door de groep gekozen onderwerp, waarna discussie plaats vond. Verschillende deskundigen onder wie Pieter Vlaminck, Mark van der Gaag, Durk Wiersma en Marius Romme konden zo hun visie, onderzoeksresultaten, behandelingen of zorgprogramma's aan de deelnemers presenteren. Ook werden wel casus besproken. Zo'n opzet fungeert min of meer als een open werkgroep. Het Platform ontwikkelde op die manier een zekere lijn en zodoende kon de ontwikkeling in het veld op een actieve manier gevolgd worden. Daarnaast kan dergelijke sprekers door ons professionals met ervaring en expertise van de "werkvloer" feed-back gegeven worden. Het lijkt er op, dat deze opzet beter per land gerealiseerd zou kunnen worden, omdat de situaties in Belgie en Nederland nogal verschillen.

We zetten een bespreking van dit onderwerp op de agenda van de ALV in maart. Maar zij die graag eerder willen reageren, een ander idee hebben of zelf initiatief willen nemen, worden van harte uitgenodigd hun reactie te mailen of schrijven aan het secretariaat (catherine.jacobs@uc-kortenberg.be )

Contributie 2005

Bijgaand vindt u de herinneringsnota voor de contributie over 2005, als u de eerste nota in mei nog niet betaald heeft.
Het bestuur verzoekt u vriendelijk deze binnen 30 dagen te betalen.