Nieuwsbrieven‎ > ‎

Nieuwsbrief 02 - 2002

December 2002

2e Netwerkconferentie van  ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen

In samenwerking met Universitair Centrum Sint-Jozef te Kortenberg houdt ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen op 25 april 2003 haar tweede Netwerkconferentie "Zachte landing: psychosezorg op maat". De plaats is Universitair Centrum Sint-Jozef, Kortenberg, Belgie. Het programma draait rond het Parachute Projekt, een programma voor de opvang van patienten met een eerste psychose in de regio Stockholm, opgezet door prof. Johan Cullberg. Cullberg is psycho-analyticus en emeritus-hoogleraar psychiatrie aan de universiteit van Stockholm. Hij is daarnaast voormalig voorzitter en huidig lid van het Executive Committee van ISPS. Van zijn hand zijn het boek Moderne Psychiatrie en meerdere boeken over het leven van scandinavische literatoren verschenen.
Een van de belangrijkste kenmerken van het Parachute Projekt is de integratie van krisisbehandeling en lagerdurende zorg. Het wordt door middel van longitudinaal onderzoek geevalueerd. Daarbij worden ook de kosten onderzocht en vergeleken met die van de standaardbehandeling. Het kan beschouwd worden, als een van de meest geevolueerde zorgprogramma's voor psychotische patienten van dit moment binnen een traditie, die binnen ISPS ontwikkeld is.
De overige sprekers zijn: L. van Bouwel, psychiater van Universitair Centrum Sint Jozef te Kortenberg, dr. J. Jenner, psychiater en hoofd van de Stemmenpoli van het Universitair Psychiatrisch Centrum in Goningen, prof. M. Romme, emeritus hoogleraar psychiatrie aan de universiteit van Maastricht en D. van Werde, psycholoog-psychotherapeut te Gent.
De toegangsprijs bedraagt E. 50,-, voor leden E. 30,-. Binnenkort wordt u de conferentie-folder toegestuurd. Verzoeken om aanvullende informatie kunt u indienen per e-mail: voor Nederland: leijten.j@wolmail.nl; voor Vlaanderen: ludi.vanbouwel@skynet.be


Ter introductie

Binnen de bovengenoemde traditie, die binnen ISPS is uitgekristaliseerd, heeft de zogenaamde Need-Adapted Treatment een belangrijke plaats verworven. Deze is in Finland door Alanen en medewerkers ontwikkeld. Het Parachute Projekt is gebaseerd op de principes daarvan. Ter introduktie van professor Cullbergs lezing vindt u onderstaand een korte uiteenzetting over de Need Adapted Treatment en over het pilot-onderzoek, dat aan het Parachute Projekt vooraf ging.



De Need-Adapted Treatment is een behandelvorm bij psychosen, die uitgaat van de behoeften ten aanzien van behandeling, zoals die leven bij de patient en diens familie, in tegenstelling tot de noodzakelijke zorg, zoals die voor zorgverleners voortvloeit uit hun medische opvattingen ten aanzien van de ziekte die de psychose beschouwd wordt te zijn. Ze is gebaseerd op zes principes:
* Vroege interventie met zo nodig thuisbezoek direkt na aanmelding van de patient.
* Crisis- en psychotherapeutische benadering voor identificatie van de problemen van ieder gezinslid, het opsporen van de aktuele stressfactoren en comnfliktsituatie, het verminderen van de ontredderende effecten van de psychose, het motiveren van de patient tot verder kontakt en het bieden van hoop in de mate waarin dat realistisch is. Na de acute fase van de psychose wordt desgewenst en zo mogelijk psychotherapie aangeboden uit verschillende vormen, zowel aan de patient als aan het gezin.
* Orientatie op het gezin: uiterlijk binnen een week vindt een eerste gesprek met het gezin van de patient waarin de familie tot in de derde voorafgaande generatie in kaart wordt gebracht, zodat de problemen van e patient beter begrepen kunnen worden. De gezinsgesprekken krijgen later een vervolg in de vorm van ondersteunende, probleem-oplossende en pedagogische begeleiding of zelfs in de vorm van gezins-psychotherapie.
* Continuiteit en eenvoudige toegang tot het behandelteam, zo nodig gedurende vijf jaar, de periode waarbinnen ook langdurige psychoses schijnen te stabiliseren en waarbinnen het risico voor recidief afneemt.
* Optimaal lage dosis neuroleptische medicatie: zo nodig worden angst en slapeloosheid bestreden met benzodiazepinen. Meestal worden neuroleptica pas gegeven na een of twee weken, als de behoeften van de patient goed in kaart zijn gebracht en d eboven beschreven combinatie van psychologische ondersteuning en medicatie onvoldoende werkzaam is. De begin-dosis is 0,5 tot 1 mg. haloperidol-equivalent en wordt geleidelijk opgehoogd.
* Need-adapted 24-uurs zorg: idealiter blijft de patient in het gezin. Zo nodig wordt gebruik gemaakt van enkele crisisbedden in een kleinschalige opvangfaciliteit met een ontspannen en persoonlijke atmosfeer, waar ook familieleden kunnen verblijven.

In 1998 is op basis van een eerder pilot projekt in Stockholm, dat op zijn beurt weer gefundeerd was op eerdere projekten op verschillende plaatsen van Cullberg, Mosher en Ciompi in Zweden het Parachute Projekt gestart. Het is opgezet door Johan Cullberg, destijds hoogleraar Psychiatrie aan de universiteit van Stockholm en voormalig voorzitter van ISPS, en combineert research en zorgontwikkeling voor patienten met een eerste, non-organische psychose. Deelgenomen wordt door 19 klinieken met een affiliatie van een zesde van de bevolking van Zweden: ongeveer 1,6 miljoen inwoners. De doelstellingen zijn:
* Bijdragen aan de ontwikkeling van de psychosezorg. Dat het projekt gericht is op patienten met een eerste psychose vloeit uitsluitend voort uit research-doelstellingen.
* Uitzoeken of need-adapted-care tot betere resultaten leidt dan de standaard-behandeling.
* Subgroepen identificeren oor het voorspellen van de uitkomst van de behandeling op basis van projektieve en neuropsychologische tests en/of symptomen en sociale data.
* Een kosten-baten-analyse maken (in samenwerking met the Institution of National Economy van de Universiteit van Vaxjo.
De eerste onderzoeksresultaten, gebaseerd op de gegevens na een jaar follow-up, wijzen uit, dat 65% van de patienten symptoomvrij was en 25% slechts milde symptomen had, gemeten met de Brief Psychiatric Rating Scale. Voor de patienten die neuroleptica nodig hadden, was de gemiddelde dosis 2 mg. haloperidol, waardoor slechts zelden bijwerkingen optraden. Onlangs presenteerde Cullberg de resultaten na drie jaar op het derde Congres van the International Early Psychosis Association in Copenhagen.

Bericht van het bestuur

Het bestuur bestaat vooralsnog uit vijf leden:
* Jan Leijten, zelfstandig gevestigd psychiater in Amsterdam, voorzitter. E-mail: leijten.j@wolmail.nl
* Dirk de Wachter, psychiater, Universitair Centrum St. Jozef, Kortenberg, vice-voorzitter. E-mail: dirk.de.wachter@uc-kortenberg.be
* Jos de Kroon, psychiater, A-opleider Psychiatrie, GGZ Eindhoven en de Kempen, Eindhoven, algemeen secretaris en secretaris Nederland. E-mail: pvc.van.dommelen@ggze.nl
* Margreet de Pater-Zijlstra, psychiater, Opleider Sociale Psychiatrie, Altrecht in Zeist, penningmeester. E-mail: m.a.de.paterzijlstra@freeler.nl
* Ludi van Bouwel, psychiater, Universitair Centrum St. Jozef, Kortenberg, secretaris Vlaanderen. E-mail: ludwina.van.bouwel@uc-kortenberg.be
Sinds maart 2002 heeft het bestuur vier keer vergaderd. De belangrijkste onderwerpen, die daarbij aan de orde kwamen zijn de organisatie van onze jonge vereniging en het initieren van de organisatie van de 2e Netwerkconferentie. Daarnaast wordt gewerkt aan de eerste publicatie van ISPS-Netwerk Nederland-Vlaanderen in de vorm van een bundel van de lezingen van de 1e Netwerkconferentie in Eindhoven.
Tenslotte heeft een van de bestuursleden een bijeenkomst van vertegenwoordigers van de europese netwerken van ISPS bijgewoond, die plaats vond in de marge van de derde conferentie van the International Early Psychosis Association in september. Hier werden de ervaringen en ontwikkelingen binnen de verschillende netwerken besproken. Naast de Lage Landen waren Finland, Zweden, Noorwegen, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Polen en Litouwen vertegenwoordigd. Met name in deze voormalige oost-blok landen blijkt veel behoefte aan de binnen ISPS opgebouwde expertise te bestaan. Er is dan ook uitgebreid stil gestaan bij de mogelijkheden binnen ISPS die aan deze netwerken ter beschikking te stellen. Ervaren aktieve psychotherapeuten bieden supervisie ter plaatse aan. Dergelijke supervise wordt bij voorbeeld al gegeven in Sarajewo en Litouwen.


Evidence-based-medicine van ISPS

De vele richtingen en projecten die binnen ISPS de afgelopen decennia (verder) zijn ontwikkeld worden aan de hand van wetenschappelijk onderzoek op het betreffende gebied uiteengezet in het eerste onder auspiciën van ISPS gepubliceerde boek: "Psychosis, psychological appraoches and their effectiveness". De prijs is 25,00 engelse ponden. Het kan besteld worden bij: Book Sales, Royal College of Psychiatrists, 17 Belgrave Square, London SW1X 8PG, tel. +44 (0) 20 7235 2351, extension 146. Fax: +44 (0) 20 7245 1231. Betaling per credit-card is mogelijk via de telefoon.

Psychosis, psychological appraoches and their effectiveness.
Martindale, Bateman, Crowe & Margison, editors.
Gaskell, London 2000
ISBN 1-901242-49-8


Agenda

* 14th  International Symposium for the Psychological Treatments of the Schizophrenia's and other Psychoses, 22 - 25 september 2003, Melbourne.
Informatie: www.conferencestrategy.com.au. E-mail: isps@conferencestrategy.com.au